الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني

231

نيايش در عرفات (فارسى)

وجه سوّم : - كه قريب به وجه اول است - اين است كه : صرف‌نظر از كلّيت و جامعيت مفهوم اين اسماء ، هرگاه مطلق و بدون قيد و اضافه به چيزى استعمال بشوندو صرف نظر از اينكه خداى متعال مسبب‌الاسباب است و همهء اين افعال اگرچه بدون واسطه از او صادر نشده باشد ، چون وسايط و اسباب همهء خلق ، او و تأثير و تأثّرات و فعل و انفعالات به تقدير اوست و همهء افعال خير و كارهايى كه در مسير مستقيم اين اسباب و مسببات است مستند به اوست ، وجه حصر اطلاق حقيقى اين اوصاف بر خدا اين است كه : قدرت او بر اين افعال ذاتى و بالذات است و قدرت عبد كسبى و بالعَرض و من عنداللَّه است . بنابراين همانطور كه وجود قدرت بنده بالذات نبوده و بالغير بوده است ، دوام و بقاى آن نيز بالذّات نيست . اتصاف او به صفت اعانت كبير و ترحم بر صغير و امثال آن كه همه از صفت قدرت است نيز ، بالذات نيست . و همان‌طور كه اطلاق قادر بر كسى كه قدرتش ذاتىِ او نيست و نمىتواند قدرت خود را براى خود نگهدارى نمايد كامل و مطلق نيست ، اطلاق اين اسماء بر غير خداوند متعال نيز به نحو مسامحه جايز است . اين در صورتى است كه اطلاق اين اسماء به مناسبت اتصاف ذات يا بالذات يا بالعرض به مبدأ كل آنها كه « قدرت » است باشد و اما اگر به مناسبت فعليّت آنها و تلبس ذات به مبدأ مشتق و صدور